Net yatırımım nasıl hesaplanır?
Kısaca
Net yatırım, bir fona cebinden net olarak ne kadar para çıktığıdır:
- Yalnızca 16.09.2026'ya kadarki alım-satımlar sayılır.
- Kâr ya da zarar hesaba katılmaz; fonun değeri ne olursa olsun bu tutar değişmez.
- Her fon için ayrı hesaplanır. Aynı fonu birden fazla aracı kurumdan aldıysan her aracı kurum için de ayrı hesaplanır.
- Tasfiyeden gelen ödemeler net yatırımı değiştirmez; kalan alacaktan düşülür.
Adım adım
- İşlemlerini topla. Aracı kurumunun hesap ekstresinden ya da işlem geçmişinden, tasfiyedeki fonlarla ilgili tüm alım ve satımlarını bul. Her işlem için tarih, adet ve birim fiyat (ya da tutar) yeterli. Düzenli tutmak istersen hazır şablonları kullanabilirsin: işlemler şablonu ve ödemeler şablonu (Excel ve Numbers'ta açılır; Fon Defterim de doğrudan içe aktarır).
- Fon fon ve aracı kurum aracı kurum ayır. Örneğin aynı fonu iki ayrı kurumdan aldıysan iki ayrı liste yap.
- Her liste için hesapla: alışların tutarlarını topla, satışların tutarlarını topla, birinciden ikinciyi çıkar.
- Eksi çıkarsa 0 say. Bir kurumda sattığın tutar aldığından fazlaysa o kurumda net yatırımın 0'dır; bu fark başka kurumdaki alacağından düşülmez.
- Topla. Fonun net yatırımı, kurumlardaki net yatırımların toplamıdır.
- Gelen ödemeleri düş. Kalan alacak = net yatırım − tasfiyeden gelen ödemeler (en az 0).
Örnek 1: Tek aracı kurum
ABC fonunu tek bir aracı kurumdan almış biri (uydurma rakamlar):
| Tarih | İşlem | Adet × fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|
| 10.03.2026 | Alış | 10.000 × 10 TL | 100.000 TL |
| 05.05.2026 | Alış | 5.000 × 12 TL | 60.000 TL |
| 02.08.2026 | Satış | 4.000 × 15 TL | 60.000 TL |
| Net yatırım = 160.000 − 60.000 | 100.000 TL | ||
Bu kişiye tasfiyeden 30.000 TL ödeme geldiyse net yatırıma göre kalan alacağı 70.000 TL'dir.
Örnek 2: İki aracı kurum
Aynı fonu iki ayrı kurumdan almış biri:
| Aracı kurum | Alışlar | Satışlar | Net | Sayılan |
|---|---|---|---|---|
| A Yatırım | 100.000 | 150.000 | −50.000 | 0 |
| B Menkul | 200.000 | 0 | 200.000 | 200.000 |
| Toplam | 300.000 | 150.000 | 150.000 | 200.000 |
A Yatırım'da kârla satıp yatırdığından fazlasını geri almış; orada net yatırımı 0 sayılır. B Menkul'deki 200.000 TL'lik alacağından bu kâr düşülmez. Yani net yatırımı 200.000 TL'dir.
Tüm kurumları tek bir hesap gibi toplasaydık (buna çaprazlama deniyor) sonuç 150.000 TL olurdu. Şimdiye kadarki ara ödemelerde çaprazlama yapılmadı; her aracı kurum ve fon kendi içinde değerlendirildi. İleride farklı bir yöntem uygulanırsa tutar değişebilir; uygulama bu yüzden fark olduğunda iki tutarı da gösterir.
Kendin hesapla
Excel ya da CSV dosyanı seç ya da aracı kurum toplamlarını yaz; fon ve kurum bazında net yatırımını hemen gör. Dosyan cihazından çıkmaz.
16.09 değeri ile farkı
Uygulama iki tutar gösterir:
- Net yatırım: cebinden net çıkan para (yukarıdaki hesap).
- 16.09.2026 değeri: elindeki payların tasfiye kararından önceki son gün fiyatıyla değeri (kalan pay × 16.09 fiyatı). Fon kâr ettiyse net yatırımdan yüksek, zarar ettiyse düşüktür.
Hangisinin esas alınacağı tasfiye sürecine ve olası davalara göre değişebilir. Uygulamada ikisini de ayrı ayrı görebilirsin.
Kanuni ara ödeme tavanı
7596 sayılı Kanun'un 4. maddesindeki ilk ödeme hakkı, yatırımcı başına her fon için net yatırım ile 1.000.000 TL'nin küçüğü olarak tanımlanıyor. Ara ödemelerin her aracı kurum ve fon için ayrı yapıldığı görülüyor; uygulama da tavanı böyle hesaplar. Bilgi amaçlıdır.
Sık yapılan hatalar
- 16.09.2026'dan sonraki işlemleri katmak. Tasfiyeden gelen paraları satış gibi girme; onlar ödemedir.
- Aynı işlemi iki kez girmek. Hem aracı kurum ekstresinden hem başka bir dökümden aktarırken dikkat et. Uygulama aynı tarih, adet ve fiyattaki işlemi ikinci kez eklemez.
- Kurumları karıştırmak. Aynı fonu birden fazla yerden aldıysan her işleme aracı kurumunu yaz; yoksa bir kurumdaki kâr diğerindeki alacağı azaltmış gibi görünür.
- Kâr-zararı net yatırım sanmak. Net yatırım fonun değerinden bağımsızdır.